nauczyciel i pisarz
1920 Strzyżów – 2008 Poznań

„Nie ustaniemy w poszukiwaniach,
a kresem naszych poszukiwań
będzie dojście do punktu,
z któregośmy wyszli,
poznanie tego miejsca
po raz pierwszy…”
T.S. Eliot „Cztery kwartety”
(motto „Ucieczki na obczyznę”)
Nowe!
Reportaż Adama Kochanowskiego: Gerard Górnicki opowiada o świątkach.
Poznań 1980 r. Materiały archiwalne TVP S.A. Oddział w Poznaniu.
Zapraszamy do współpracy w pisaniu biografii Gerarda Górnickiego, która powstaje m.in. w ramach Stypendium Marszałka Województwa Wielkopolskiego
Prosimy o nadsyłanie informacji, wspomnień, komentarzy i zapytań (via Komentarze lub Kontakt).
Anna i Piotr będą edytorami i moderatorami.
Anna Koczorowska, Elżbieta Górnicka-Koczorowska, Piotr Górnicki
Rok założenia 2024. Administrator strony: Piotr Górnicki
Copyright © 2025-2026
Materiały w opracowaniu
Działalność w organizacjach młodzieżowych krakowskiego środowiska akademickiego, 1945-1946 r.
W latach 1945-1946 Gerard Górnicki „Ryszard” brał aktywny udział w działaniach zorganizowanej w Krakowie na wiosnę 1945 r. organizacji Młodzież Wszechpolska. Był kierownikiem organizacyjnym, członkiem/kierownikiem prezydium. Uczestniczył w tajnych naradach i zebraniach. Utrzymywał kontakty organizacyjne/sprawozdawcze z Centralnym Kierownictwem Młodzieży. Zajmował się pracą organizacyjną na Uniwersytecie Jagiellońskim i innych wyższych uczelniach Krakowa oraz kolportażem nielegalnej prasy. Brał udział w pracach Komisji Kół Prowincjonalnych przy Bratniej Pomocy Studentów UJ pełniąc od 13 marca 1946 rolę jej kierownika. Brał również udział w przygotowywaniach do wyborów do władz i komisji Bratniej Pomocy Studentów UJ. Na konspiracyjnych zebraniach kierownictwa Młodzieży Wszechpolskiej w lutym i pod koniec kwietnia 1946 r. składał m.in. sprawozdania z działalności organizacji. Kolejne zebranie po zajściach 3-majowych w Krakowie poświęcone było omówieniu przebiegu wydarzeń i przygotowaniu druku ulotek. Aresztowania członków Młodzieży Wszechpolskiej poważnie ograniczyły jej działalność. Gerard Górnicki został aresztowany 22 maja 1946 r.
1. Urszula Perkowska. Studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1945-1948/49, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2001.
2. Wioleta Jakubas. Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego (1859-1950), Praca Doktorska, Uniwersytet Jagieloński Wydział Historyczny 2015 (Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego).
3. Tomasz Biedroń. Rozwój organizacyjny i struktura dzielnicy małopolskiej Młodzieży Wielkiej Polski oraz Młodzieży Wszechpolskiej w latach 1945-1948, Studia Historyczne 1988, zeszyt 2 (121).
Sprawozdanie Komisji Kół Prowincjonalnych
(Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego sygn. BP 160),




Gerard Górnicki, notka biograficzna
Dalsze informacje znajdują się w różnych działach tej strony.
Gerard Górnicki urodził się 13 sierpnia 1920 r. w Strzyżowie nad Wisłokiem, gdzie zamieszkiwał do czasu wojny z rodzicami, ojcem Stanisławem i matką Zofią (z domu Karolewicz) oraz braćmi Janem i Emilem. Od 1930 r. Stanisław przebywał w Stanach Zjednoczonych (emigracja zarobkowa). W tym czasie Gerard ukończył szkołę powszechną i gimnazjum humanistyczne w Strzyżowie. Występował w reprezentacji Resovii.
W 1940 r. Gerard Górnicki został aresztowany za uchylanie się od służby w oddziałach Bundienst. Po ucieczce z obozu karnego w Dębie ukrywał się początkowo w okolicach Strzyżowa, a potem do końca wojny w Zakliczynie nad Dunajcem. W latach 1941 – 1944 brał udział w tajnym nauczaniu i działał w ruchu oporu. Do Armii Krajowej wstąpił w kwietniu 1942 r. Brał udział w akcjach sabotażowych i bitwach w regionie Zakliczyna. W grudniu 1945 r. ożenił się z Marią Gardułą.
W kwietniu 1945 r. Gerard Górnicki zapisał się na Wydział Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia zostały przerwane w 1946 r. aresztowaniem i sześcio-miesięcznym pobytem w więzieniu za działalność w nielegalnych organizacjach młodzieżowych. Dyplom magistra prawa uzyskał w lipcu 1947 r. Następnie w latach 1947 – 1950 pracował jako nauczyciel w Państwowej Szkole Przemysłu Drzewnego w Cieplicach Zdrój. W 1950 r. zdał egzamin sędziowski.
W 1950 r. Gerard Górnicki przeniósł się z rodziną do Poznania, gdzie podjął pracę jako nauczyciel w Technikum Handlowym. W latach 1950 – 1967 pełnił funkcję wicedyrektora do spraw pedagogicznych. W 1972 r. został powołany na stanowisko Profesora Szkoły Średniej. W latach 60-tych i 70-tych wraz z żoną Marią prowadził letnie obozy wędrowne Technikum Handlowego. Przeszedł na emeryturę w sierpniu 1980 r.
W 1955 r. Gerard Górnicki opublikował w Gazecie Poznańskiej opowiadanie „Dom na skarpie”, które później było częścią debiutu książkowego – opublikowanego w 1957 r. zbioru opowiadań „Sybirca”. W połowie lat 50-tych był prezesem Koła Młodych przy Poznańskim Oddziale Związku Literatów Polskich. W latach 1956 – 1959 był członkiem założycielem grupy literackiej „Wierzbak”. W 1960 r. został przyjęty do Związku Literatów Polskich. W latach 1960 – 1966 był wiceprezesem, następnie do 1975 r. prezesem i ponownie do 1977 r. wiceprezesem Poznańskiego Oddziału Związku Literatów Polskich.
Na dorobek literacki Gerarda Górnickiego (lata 1955 – 2005) składa się 12 powieści, 6 zbiorów opowiadań, jeden dramat, jeden utwór sceniczny i zbiór felietonów. Często publikował artykuły, opowiadania i felietony w gazetach, tygodnikach i miesięcznikach. Występował na antenie rozgłośni radiowych. Był aktywnym propagatorem kultury. Za swoja działalność otrzymał szereg odznaczeń, medali i nagród. W 1984 r. został honorowym obywatelem miasta Strzyżowa. W 1996 r. został laureatem nagrody Dobosz Powstania Wielkopolskiego za krzewienie wiedzy i pamięci o powstaniu. Podróżując po Polsce zbierał świątki frasobliwe.
Dzieci: Elżbieta i Piotr.
Gerard Górnicki zmarł 31 lipca 2008 r. w wieku 88 lat. Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym Nr 1 Miłostowo-Poznań.
Rozwiń dalsze
Maria Górnicka urodziła się w 8.4.1924 r. Poznaniu. Zmarła w 13.08.2012 r. w Poznaniu. Pochowana jest obok Gerarda Górnickiego na Cmentarzu Komunalnym Nr 1 Miłostowo-Poznań.
Ojciec, Kazimierz Garduła, urodzony 10.10.1894 r. w Strzyżowie był lekarzem. Zmobilizowany w pierwszych dniach września 1939 r. uczestniczył w kampanii wrześniowej. Zginął 17/18.04.1940 r. w Katyniu. Matka, Maria Krystyna Musiał, urodziła się 04.06.1904 r. 1904 r. w Trawniku (Bośnia), zmarła 05.01.1998 r. w Poznaniu. Rodzice Marii wzięli ślub 10.02.1923 r. we Wrześni. Brat Marii, Jan Garduła, był zasłużonym lekarzem Świnoujścia.

Do 1933 r. rodzina mieszkała w Miłosławiu (pow. Września), do 1935 r. w Inowrocławiu, do 1939 r w Łodzi. Do rozpoczęcia wojny Maria uczęszczała do Prywatnego Gimnazjum Heleny Miklaszewskiej. W styczniu 1940 r. zostali wysiedleni z Łodzi. Do lipca 1941 mieszkali w Strzyżowie nad Wisłokiem, następnie do lutego 1945 r. w Zakliczynie nad Dunajcem.
W Zakliczynie Maria pracowała jako sklepowa w Spółdzielni Handlowo-Rolniczej „Snop” (1.3.1941 r. – 01.02. 1945 r.). Od maja 1942 r. do czerwca 1944 r. była członkiem Armii Krajowej ps. „Ziółko” (zaprzysiężona 01.05.1942 r. przez Natalię Charkiewicz ps. „Zorka”). Pełniła funkcję łączniczki, referenta obwodowego oraz instruktora łączności Obwodu Wojnicz i placówki Zakliczyn Wojskowej Sekcji Kobiet (placówka „Zygmunt” w Zakliczynie, przełożona Wanda Sałdykowska ps. „Zoo”, dowódca Kazimierz Styrna ps. „Sławomir”).

Równocześnie uczyła się na kompletach tajnego nauczania i zdała małą maturę (Świadectwo Ukończenia Gimnazjum 20.6.1945 r.). Od 22 lutego do 30 lipca 1945 r. przebywała w Strzyżowie, gdzie uczęszczała do lokalnego liceum i zdała maturę (Świadectwo Dojrzałości 20.7.1945 r.). 1.10.1945 r. Maria podjęła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (geografia). 20.12.1945 r. wyszła za mąż za Gerarda Górnickiego. Od grudnia 1946 r. do czerwca 1950 r. mieszkała z rodziną w Cieplicach Śląskich Zdrój, gdzie pracowała jako księgowa w Internacie Szkoły Zawodowej. W lipcu 1950 r. rodzina przeprowadziła się do Poznania. Od tego czasu, według własnego oświadczenia, nie pracowała najemnie.
W ramach pracy społecznej zajmowała się działalnością turystyczno-krajoznawczą wśród młodzieży szkolnej. Uczestniczyła jako organizator w letnich obozach wędrownych dla uczennic Technikum Handlowego w Poznaniu (lata 60-te i 70-te). Była członkiem PTTK od 1958 r. a później zdobyła kwalifikacje Przodownikiem GOT. Zdobyła wszystkie odznaki GOT i liczne wyróżnienia. W 1976 r. Maria została członkiem ZBOWiD. W 2001 r. uzyskała Patent Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny.

„Przeszłość, choć daleka, jest wiernym partnerem naszej teraźniejszości, utwierdza ważność dziejów naszego narodu, naszą niepowtarzalność, oblicze pokoleń we wspólnej historii. Trzeba naszą przeszłość ukazać rozumnie, prawdziwie, barwnie. Pamięć oznacza zdolność do przechowywania minionych doświadczeń przypominania dokonań dawnych pokoleń. Ważne, by była długotrwała, by wzbogacała naszą wiedzę, gromadziła informacje”
Gerard Górnicki


Na zjęciu w wycinku prasowym z Głosu Wielkopolskiego literaci z grupy „Wierzbak”, laureaci nagrody „Dobosz Powstania Wielkopolskiego”: Eugeniusz Wachowiak (nagrodzony w 1999 r.), Gerard Górnicki (nagrodzony w 1996 r. – w pierwszym roku przyznawania tej nagrody) i Ryszard Danecki (nagrodzony w 2003 r.). Nagrody przyznaje Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 za upowszechnianie wiedzy i tradycji Powstania. Gerard Górnicki był członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa, a w latach 1995-2005 również członkiem zespołu redakcyjnego „Wielkopolskiego Powstańca”.






